2 Tawarikh 29

Pasal 29

א יְחִזְקִיָּ֣הוּ מָלַ֗ךְ בֶּן־עֶשְׂרִ֤ים וְחָמֵשׁ֙ שָׁנָ֔ה וְעֶשְׂרִ֤ים וָתֵ֙שַׁע֙ שָׁנָ֔ה מָלַ֖ךְ בִּירוּשָׁלִָ֑ם וְשֵׁ֣ם אִמּ֔וֹ אֲבִיָּ֖ה בַּת־זְכַרְיָֽהוּ׃
1 Hizkia berumur dua puluh lima tahun ketika ia menjadi raja, dan ia memerintah selama dua puluh sembilan tahun di Yerusalem. Nama ibunya adalah Abia binti Zakharia.
ב וַיַּ֥עַשׂ הַיָּשָׁ֖ר בְּעֵינֵ֣י יְהוָ֑ה כְּכֹ֥ל אֲשֶׁר־עָשָׂ֖ה דָּוִ֥יד אָבִֽיו׃
2 Ia melakukan apa yang benar di mata Yang Mahakekal, tepat seperti semua yang telah dilakukan Daud, leluhurnya.
ג ה֣וּא בַשָּׁנָה֩ הָרִאשׁוֹנָ֨ה לְמָלְכ֜וֹ בַּחֹ֣דֶשׁ הָרִאשׁ֗וֹן פָּתַ֛ח אֶת־דַּלְת֥וֹת בֵּית־יְהוָ֖ה וַֽיְחַזְּקֵֽם׃
3 Pada tahun pertama pemerintahannya, pada bulan pertama, ia membuka pintu-pintu Bait Yang Mahakekal dan memperbaikinya.
ד וַיָּבֵ֥א אֶת־הַכֹּהֲנִ֖ים וְאֶת־הַלְוִיִּ֑ם וַיַּֽאַסְפֵ֖ם לִרְח֥וֹב הַמִּזְרָֽח׃
4 Ia membawa masuk para imam dan orang-orang Lewi, lalu mengumpulkan mereka di lapangan sebelah timur.
ה וַיֹּ֥אמֶר לָהֶ֖ם שְׁמָע֣וּנִי הַלְוִיִּ֑ם עַתָּ֣ה הִֽתְקַדְּשׁ֗וּ וְקַדְּשׁוּ֙ אֶת־בֵּ֤ית יְהוָה֙ אֱלֹהֵ֣י אֲבֹתֵיכֶ֔ם וְהוֹצִ֥יאוּ אֶת־הַנִּדָּ֖ה מִן־הַקֹּֽדֶשׁ׃
5 Lalu ia berkata kepada mereka, “Dengarkanlah aku, hai orang-orang Lewi! Sekarang kuduskanlah dirimu, dan kuduskanlah rumah Yang Mahakekal, Allah leluhurmu. Keluarkanlah kenajisan itu dari tempat kudus.
ו כִּֽי־מָעֲל֣וּ אֲבֹתֵ֗ינוּ וְעָשׂ֥וּ הָרַ֛ע בְּעֵינֵ֥י יְהוָֽה־אֱלֹהֵ֖ינוּ וַיַּֽעַזְבֻ֑הוּ וַיַּסֵּ֧בּוּ פְנֵיהֶ֛ם מִמִּשְׁכַּ֥ן יְהוָ֖ה וַיִּתְּנוּ־עֹֽרֶף׃
6 Sebab leluhur kita telah berbuat tidak setia dan melakukan apa yang jahat di mata Yang Mahakekal, Allah kita. Mereka telah meninggalkan Dia, memalingkan muka mereka dari kediaman Yang Mahakekal, dan membelakangi-Nya.
ז גַּ֣ם סָֽגְר֞וּ דַּלְת֣וֹת הָאוּלָ֗ם וַיְכַבּוּ֙ אֶת־הַנֵּר֔וֹת וּקְטֹ֖רֶת לֹ֣א הִקְטִ֑ירוּ וְעֹלָה֙ לֹא־הֶעֱל֣וּ בַקֹּ֔דֶשׁ לֵאלֹהֵ֖י יִשְׂרָאֵֽל׃
7 Mereka juga telah menutup pintu-pintu balairung, memadamkan pelita-pelita, dan tidak lagi membakar ukupan ataupun mempersembahkan korban bakaran di tempat kudus bagi Allah Israel.
ח וַיְהִי֙ קֶ֣צֶף יְהוָ֔ה עַל־יְהוּדָ֖ה וִירוּשָׁלִָ֑ם וַיִּתְּנֵ֤ם לזועה [לְזַֽעֲוָה֙] לְשַׁמָּ֣ה וְלִשְׁרֵקָ֔ה כַּאֲשֶׁ֛ר אַתֶּ֥ם רֹאִ֖ים בְּעֵינֵיכֶֽם׃
8 Karena itu murka Yang Mahakekal menimpa Yehuda dan Yerusalem, dan Ia telah menjadikan mereka sesuatu yang menakutkan, mengejutkan, dan disoraki dengan desis, seperti yang kamu lihat dengan matamu sendiri.
ט וְהִנֵּ֛ה נָפְל֥וּ אֲבוֹתֵ֖ינוּ בֶּחָ֑רֶב וּבָנֵ֨ינוּ וּבְנוֹתֵ֧ינוּ וְנָשֵׁ֛ינוּ בַּשְּׁבִ֖י עַל־זֹֽאת׃
9 Lihatlah, karena hal inilah leluhur kita telah tewas oleh pedang, sedangkan anak-anak lelaki kita, anak-anak perempuan kita, dan istri-istri kita ditawan.
י עַתָּה֙ עִם־לְבָבִ֔י לִכְר֣וֹת בְּרִ֔ית לַיהוָ֖ה אֱלֹהֵ֣י יִשְׂרָאֵ֑ל וְיָשֹׁ֥ב מִמֶּ֖נּוּ חֲר֥וֹן אַפּֽוֹ׃
10 Sekarang aku berniat dalam hatiku untuk mengikat perjanjian dengan Yang Mahakekal, Allah Israel, supaya murka-Nya yang menyala-nyala itu surut dari kita.
יא בָּנַ֕י עַתָּ֖ה אַל־תִּשָּׁל֑וּ כִּֽי־בָכֶ֞ם בָּחַ֣ר יְהוָ֗ה לַעֲמֹ֤ד לְפָנָיו֙ לְשָׁ֣רְת֔וֹ וְלִהְי֥וֹת ל֖וֹ מְשָׁרְתִ֥ים וּמַקְטִרִֽים׃ (ס)
11 Anak-anakku, sekarang janganlah kamu lalai, sebab kamulah yang telah dipilih Yang Mahakekal untuk berdiri di hadapan-Nya, untuk melayani Dia, dan untuk menjadi pelayan-pelayan-Nya serta orang-orang yang membakar ukupan bagi-Nya.”
יב וַיָּקֻ֣מוּ הַ֠לְוִיִּם מַ֣חַת בֶּן־עֲמָשַׂ֞י וְיוֹאֵ֣ל בֶּן־עֲזַרְיָהוּ֮ מִן־בְּנֵ֣י הַקְּהָתִי֒ וּמִן־בְּנֵ֣י מְרָרִ֔י קִ֚ישׁ בֶּן־עַבְדִּ֔י וַעֲזַרְיָ֖הוּ בֶּן־יְהַלֶּלְאֵ֑ל וּמִן־הַגֵּ֣רְשֻׁנִּ֔י יוֹאָח֙ בֶּן־זִמָּ֔ה וְעֵ֖דֶן בֶּן־יוֹאָֽח׃
12 Lalu bangkitlah orang-orang Lewi: Mahat bin Amasai dan Yoel bin Azarya dari bani Kehat; dari bani Merari: Kish bin Abdi dan Azarya bin Yehalelel; dari kaum Gerson: Yoah bin Zima dan Eden bin Yoah;
יג וּמִן־בְּנֵי֙ אֱלִ֣יצָפָ֔ן שִׁמְרִ֖י ויעואל [וִיעִיאֵ֑ל] וּמִן־בְּנֵ֣י אָסָ֔ף זְכַרְיָ֖הוּ וּמַתַּנְיָֽהוּ׃ (ס)
13 dari keturunan Elisafan: Simri dan Yeiel; dari keturunan Asaf: Zakharia dan Matanya;
יד וּמִן־בְּנֵ֥י הֵימָ֖ן יחואל [יְחִיאֵ֣ל] וְשִׁמְעִ֑י (ס) וּמִן־בְּנֵ֣י יְדוּת֔וּן שְׁמַֽעְיָ֖ה וְעֻזִּיאֵֽל׃
14 dari bani Heman: Yehiel dan Simei; dan dari bani Yedutun: Semaya dan Uziel.
טו וַיַּֽאַסְפ֤וּ אֶת־אֲחֵיהֶם֙ וַיִּֽתְקַדְּשׁ֔וּ וַיָּבֹ֥אוּ כְמִצְוַת־הַמֶּ֖לֶךְ בְּדִבְרֵ֣י יְהוָ֑ה לְטַהֵ֖ר בֵּ֥ית יְהוָֽה׃
15 Mereka mengumpulkan saudara-saudara mereka, menguduskan diri, lalu masuk sesuai dengan perintah raja menurut firman Yang Mahakekal untuk menahirkan rumah Yang Mahakekal.
טז וַיָּבֹ֣אוּ הַ֠כֹּהֲנִים לִפְנִ֣ימָה בֵית־יְהוָה֮ לְטַהֵר֒ וַיּוֹצִ֗יאוּ אֵ֤ת כָּל־הַטֻּמְאָה֙ אֲשֶׁ֤ר מָֽצְאוּ֙ בְּהֵיכַ֣ל יְהוָ֔ה לַחֲצַ֖ר בֵּ֣ית יְהוָ֑ה וַֽיְקַבְּלוּ֙ הַלְוִיִּ֔ם לְהוֹצִ֥יא לְנַֽחַל־קִדְר֖וֹן חֽוּצָה׃
16 Para imam masuk ke bagian dalam Bait Yang Mahakekal untuk menyucikannya. Mereka mengeluarkan segala kenajisan yang mereka temukan di dalam Bait Suci Yang Mahakekal ke pelataran Bait Yang Mahakekal. Lalu orang-orang Lewi menerimanya untuk membawanya keluar ke Sungai Kidron.
יז וַ֠יָּחֵלּוּ בְּאֶחָ֞ד לַחֹ֣דֶשׁ הָרִאשׁוֹן֮ לְקַדֵּשׁ֒ וּבְי֧וֹם שְׁמוֹנָ֣ה לַחֹ֗דֶשׁ בָּ֚אוּ לְאוּלָ֣ם יְהוָ֔ה וַיְקַדְּשׁ֥וּ אֶת־בֵּית־יְהוָ֖ה לְיָמִ֣ים שְׁמוֹנָ֑ה וּבְי֨וֹם שִׁשָּׁ֥ה עָשָׂ֛ר לַחֹ֥דֶשׁ הָרִאשׁ֖וֹן כִּלּֽוּ׃ (ס)
17 Mereka mulai menguduskan pada hari pertama bulan pertama, dan pada hari kedelapan bulan itu mereka sampai ke balairung Yang Mahakekal. Lalu mereka menguduskan rumah Yang Mahakekal selama delapan hari, dan pada hari keenam belas bulan pertama mereka selesai.
יח וַיָּב֤וֹאוּ פְנִ֙ימָה֙ אֶל־חִזְקִיָּ֣הוּ הַמֶּ֔לֶךְ וַיֹּ֣אמְר֔וּ טִהַ֖רְנוּ אֶת־כָּל־בֵּ֣ית יְהוָ֑ה אֶת־מִזְבַּ֤ח הָעוֹלָה֙ וְאֶת־כָּל־כֵּלָ֔יו וְאֶת־שֻׁלְחַ֥ן הַֽמַּעֲרֶ֖כֶת וְאֶת־כָּל־כֵּלָֽיו׃
18 Kemudian mereka masuk menghadap Raja Hizkia di dalam istana dan berkata, “Kami telah menahirkan seluruh rumah Yang Mahakekal, mezbah korban bakaran beserta segala perkakasnya, dan meja roti sajian beserta segala perkakasnya.
יט וְאֵ֣ת כָּל־הַכֵּלִ֗ים אֲשֶׁ֣ר הִזְנִיחַ֩ הַמֶּ֨לֶךְ אָחָ֧ז בְּמַלְכוּת֛וֹ בְּמַעֲל֖וֹ הֵכַ֣נּוּ וְהִקְדָּ֑שְׁנוּ וְהִנָּ֕ם לִפְנֵ֖י מִזְבַּ֥ח יְהוָֽה׃ (ס)
19 Juga segala perkakas yang dibuang oleh Raja Ahas pada masa pemerintahannya, ketika ia berbuat tidak setia, telah kami siapkan dan kami kuduskan. Lihatlah, semuanya itu ada di depan mezbah Yang Mahakekal.”
כ וַיַּשְׁכֵּם֙ יְחִזְקִיָּ֣הוּ הַמֶּ֔לֶךְ וַיֶּאֱסֹ֕ף אֵ֖ת שָׂרֵ֣י הָעִ֑יר וַיַּ֖עַל בֵּ֥ית יְהוָֽה׃
20 Raja Hizkia bangun pagi-pagi, lalu mengumpulkan para pembesar kota dan naik ke rumah Yang Mahakekal.
כא וַיָּבִ֣יאוּ פָרִים־שִׁבְעָה֩ וְאֵילִ֨ים שִׁבְעָ֜ה וּכְבָשִׂ֣ים שִׁבְעָ֗ה וּצְפִירֵ֨י עִזִּ֤ים שִׁבְעָה֙ לְחַטָּ֔את עַל־הַמַּמְלָכָ֥ה וְעַל־הַמִּקְדָּ֖שׁ וְעַל־יְהוּדָ֑ה וַיֹּ֗אמֶר לִבְנֵ֤י אַהֲרֹן֙ הַכֹּ֣הֲנִ֔ים לְהַעֲל֖וֹת עַל־מִזְבַּ֥ח יְהוָֽה׃
21 Mereka membawa tujuh ekor lembu jantan, tujuh ekor domba jantan, tujuh ekor anak domba, dan tujuh ekor kambing jantan sebagai korban penghapus dosa bagi kerajaan, bagi tempat kudus, dan bagi Yehuda. Lalu ia menyuruh para imam, keturunan Harun, untuk mempersembahkannya di atas mezbah Yang Mahakekal.
כב וַֽיִּשְׁחֲטוּ֙ הַבָּקָ֔ר וַיְקַבְּל֤וּ הַכֹּֽהֲנִים֙ אֶת־הַדָּ֔ם וַֽיִּזְרְק֖וּ הַמִּזְבֵּ֑חָה וַיִּשְׁחֲט֣וּ הָאֵלִ֗ים וַיִּזְרְק֤וּ הַדָּם֙ הַמִּזְבֵּ֔חָה וַֽיִּשְׁחֲטוּ֙ הַכְּבָשִׂ֔ים וַיִּזְרְק֥וּ הַדָּ֖ם הַמִּזְבֵּֽחָה׃
22 Lalu mereka menyembelih lembu-lembu jantan itu, dan para imam menampung darahnya lalu menyiramkannya pada mezbah. Kemudian mereka menyembelih domba-domba jantan itu dan menyiramkan darahnya pada mezbah. Mereka juga menyembelih anak-anak domba itu dan menyiramkan darahnya pada mezbah.
כג וַיַּגִּ֙ישׁוּ֙ אֶת־שְׂעִירֵ֣י הַֽחַטָּ֔את לִפְנֵ֥י הַמֶּ֖לֶךְ וְהַקָּהָ֑ל וַיִּסְמְכ֥וּ יְדֵיהֶ֖ם עֲלֵיהֶֽם׃
23 Kemudian mereka membawa kambing-kambing jantan untuk korban penghapus dosa ke hadapan raja dan jemaah, lalu mereka meletakkan tangan mereka ke atas kambing-kambing itu.
כד וַיִּשְׁחָטוּם֙ הַכֹּ֣הֲנִ֔ים וַֽיְחַטְּא֤וּ אֶת־דָּמָם֙ הַמִּזְבֵּ֔חָה לְכַפֵּ֖ר עַל־כָּל־יִשְׂרָאֵ֑ל כִּ֤י לְכָל־יִשְׂרָאֵל֙ אָמַ֣ר הַמֶּ֔לֶךְ הָעוֹלָ֖ה וְהַחַטָּֽאת׃
24 Lalu para imam menyembelih kambing-kambing itu dan membubuhkan darahnya pada mezbah sebagai penghapus dosa, untuk mengadakan pendamaian bagi seluruh Israel, sebab raja telah memerintahkan agar korban bakaran dan korban penghapus dosa itu dipersembahkan bagi seluruh Israel.
כה וַיַּֽעֲמֵ֨ד אֶת־הַלְוִיִּ֜ם בֵּ֣ית יְהוָ֗ה בִּמְצִלְתַּ֙יִם֙ בִּנְבָלִ֣ים וּבְכִנֹּר֔וֹת בְּמִצְוַ֥ת דָּוִ֛יד וְגָ֥ד חֹזֵֽה־הַמֶּ֖לֶךְ וְנָתָ֣ן הַנָּבִ֑יא כִּ֧י בְיַד־יְהוָ֛ה הַמִּצְוָ֖ה בְּיַד־נְבִיאָֽיו׃ (ס)
25 Ia menempatkan orang-orang Lewi di rumah Yang Mahakekal dengan ceracap, gambus, dan kecapi, sesuai dengan perintah Daud, Gad, pelihat raja, dan Natan, sang nabi. Perintah itu datang dari Yang Mahakekal melalui para nabi-Nya.
כו וַיַּֽעַמְד֤וּ הַלְוִיִּם֙ בִּכְלֵ֣י דָוִ֔יד וְהַכֹּהֲנִ֖ים בַּחֲצֹצְרֽוֹת׃ (ס)
26 Lalu orang-orang Lewi berdiri dengan alat-alat musik Daud, dan para imam dengan nafiri-nafiri.
כז וַיֹּ֙אמֶר֙ חִזְקִיָּ֔הוּ לְהַעֲל֥וֹת הָעֹלָ֖ה לְהַמִּזְבֵּ֑חַ וּבְעֵ֞ת הֵחֵ֣ל הָֽעוֹלָ֗ה הֵחֵ֤ל שִׁיר־יְהוָה֙ וְהַחֲצֹ֣צְר֔וֹת וְעַ֨ל־יְדֵ֔י כְּלֵ֖י דָּוִ֥יד מֶֽלֶךְ־יִשְׂרָאֵֽל׃
27 Lalu Hizkia memerintahkan agar korban bakaran dipersembahkan di atas mezbah. Ketika persembahan korban bakaran dimulai, nyanyian bagi Yang Mahakekal pun dimulai, diiringi nafiri-nafiri dan alat-alat musik Daud, raja Israel.
כח וְכָל־הַקָּהָל֙ מִֽשְׁתַּחֲוִ֔ים וְהַשִּׁ֣יר מְשׁוֹרֵ֔ר וְהַחֲצֹצְר֖וֹת מחצצרים [מַחְצְרִ֑ים] הַכֹּ֕ל עַ֖ד לִכְל֥וֹת הָעֹלָֽה׃
28 Seluruh jemaah sujud menyembah, nyanyian pun dikumandangkan, dan nafiri-nafiri ditiup. Semuanya itu berlangsung sampai persembahan korban bakaran selesai.
כט וּכְכַלּ֖וֹת לְהַעֲל֑וֹת כָּרְע֗וּ הַמֶּ֛לֶךְ וְכָֽל־הַנִּמְצְאִ֥ים אִתּ֖וֹ וַיִּֽשְׁתַּחֲוֽוּ׃
29 Setelah persembahan korban itu selesai, raja dan semua orang yang hadir bersamanya berlutut lalu sujud menyembah.
ל וַ֠יֹּאמֶר יְחִזְקִיָּ֨הוּ הַמֶּ֤לֶךְ וְהַשָּׂרִים֙ לַלְוִיִּ֔ם לְהַלֵּל֙ לַֽיהוָ֔ה בְּדִבְרֵ֥י דָוִ֖יד וְאָסָ֣ף הַחֹזֶ֑ה וַֽיְהַלְלוּ֙ עַד־לְשִׂמְחָ֔ה וַֽיִּקְּד֖וּ וַיִּֽשְׁתַּחֲוֽוּ׃ (פ)
30 Lalu Raja Hizkia dan para pembesar menyuruh orang-orang Lewi memuji-muji Yang Mahakekal dengan perkataan Daud dan Asaf, sang pelihat. Maka mereka memuji-muji dengan penuh sukacita, lalu mereka membungkuk dan sujud menyembah.
לא וַיַּ֨עַן יְחִזְקִיָּ֜הוּ וַיֹּ֗אמֶר עַתָּ֨ה מִלֵּאתֶ֤ם יֶדְכֶם֙ לַיהוָ֔ה גֹּ֧שׁוּ וְהָבִ֛יאוּ זְבָחִ֥ים וְתוֹד֖וֹת לְבֵ֣ית יְהוָ֑ה וַיָּבִ֤יאוּ הַקָּהָל֙ זְבָחִ֣ים וְתוֹד֔וֹת וְכָל־נְדִ֥יב לֵ֖ב עֹלֽוֹת׃
31 Lalu Hizkia angkat bicara dan berkata, “Sekarang kamu telah mentahbiskan dirimu bagi Yang Mahakekal. Mendekatlah dan bawalah korban sembelihan dan korban syukur ke rumah Yang Mahakekal.” Maka jemaah membawa korban sembelihan dan korban syukur, dan setiap orang yang tergerak hatinya membawa korban bakaran.
לב וַיְהִ֞י מִסְפַּ֣ר הָעֹלָה֮ אֲשֶׁ֣ר הֵבִ֣יאוּ הַקָּהָל֒ בָּקָ֣ר שִׁבְעִ֔ים אֵילִ֥ים מֵאָ֖ה כְּבָשִׂ֣ים מָאתָ֑יִם לְעֹלָ֥ה לַיהוָ֖ה כָּל־אֵֽלֶּה׃
32 Jumlah korban bakaran yang dibawa jemaah itu adalah tujuh puluh ekor lembu jantan, seratus ekor domba jantan, dan dua ratus ekor anak domba. Semuanya itu dipersembahkan sebagai korban bakaran bagi Yang Mahakekal.
לג וְֽהַקֳּדָשִׁ֑ים בָּקָר֙ שֵׁ֣שׁ מֵא֔וֹת וְצֹ֖אן שְׁלֹ֥שֶׁת אֲלָפִֽים׃
33 Adapun persembahan-persembahan kudus itu berjumlah enam ratus ekor lembu dan tiga ribu ekor kambing domba.
לד רַ֤ק הַכֹּֽהֲנִים֙ הָי֣וּ לִמְעָ֔ט וְלֹ֣א יָֽכְל֔וּ לְהַפְשִׁ֖יט אֶת־כָּל־הָעֹל֑וֹת וַֽיְּחַזְּק֞וּם אֲחֵיהֶ֣ם הַלְוִיִּ֗ם עַד־כְּל֤וֹת הַמְּלָאכָה֙ וְעַ֣ד יִתְקַדְּשׁ֣וּ הַכֹּֽהֲנִ֔ים כִּ֤י הַלְוִיִּם֙ יִשְׁרֵ֣י לֵבָ֔ב לְהִתְקַדֵּ֖שׁ מֵֽהַכֹּהֲנִֽים׃
34 Akan tetapi, jumlah para imam terlalu sedikit sehingga mereka tidak dapat menguliti semua korban bakaran itu. Karena itu, saudara-saudara mereka, orang-orang Lewi, membantu mereka sampai pekerjaan itu selesai dan sampai para imam telah menguduskan diri, sebab orang-orang Lewi lebih tulus hatinya untuk menguduskan diri daripada para imam.
לה וְגַם־עֹלָ֨ה לָרֹ֜ב בְּחֶלְבֵ֧י הַשְּׁלָמִ֛ים וּבַנְּסָכִ֖ים לָעֹלָ֑ה וַתִּכּ֖וֹן עֲבוֹדַ֥ת בֵּית־יְהוָֽה׃
35 Lagi pula, korban bakaran itu sangat banyak, bersama dengan lemak korban keselamatan dan korban curahan untuk korban bakaran. Demikianlah ibadah di rumah Yang Mahakekal dipulihkan kembali.
לו וַיִּשְׂמַ֤ח יְחִזְקִיָּ֙הוּ֙ וְכָל־הָעָ֔ם עַ֛ל הַהֵכִ֥ין הָאֱלֹהִ֖ים לָעָ֑ם כִּ֥י בְּפִתְאֹ֖ם הָיָ֥ה הַדָּבָֽר׃ (פ)
36 Hizkia dan seluruh rakyat bersukacita atas apa yang telah dipersiapkan Allah bagi rakyat itu, sebab hal itu terjadi dengan tiba-tiba.
Pasal SebelumnyaPasal Berikutnya